İzmir’de Dönüşüm: Atık Yönetimi Rakamları Ne Diyor?
İzmir’in atık yönetimi konusundaki son iki yıllık performansı, belediyenin çevre atağını mercek altına aldığımız bir tablo sunuyor. Bu alandaki gelişmeler, döngüsel ekonomi ve sıfır atık ilkeleri doğrultusunda şekilleniyor. Yeni tesis planları, enerji üretimi ve geri dönüşümdeki hamleler dikkat çekiyor. Özellikle ‘Dönüşüme Evde Başla’ projesi, vatandaşın bu sürece entegrasyonunu ne kadar sağladı? Bu soruların yanıtlarını arıyoruz. izmir atık yönetimi ile ilgili detaylar belli oldu.
‘Dönüşüme Evde Başla’ Yayılıyor mu?
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ‘Dönüşüme Evde Başla’ projesi, daha önce 6 ilçe ve 8 mahallede yürütülüyordu. Şimdi bu rakamlar 8 ilçe ve 27 mahalleye ulaştı. Mart 2025’ten bu yana hanelerden tam 2 bin 450 ton ambalaj atığı toplandı. Geri dönüşüme kazandırılan bu atıklar, projenin potansiyelini gösteriyor. Ancak reddedilen atık oranının yüzde 0,97 gibi düşük bir seviyede kalması da önemli bir başarı. İZDOĞA AŞ’nin koordinasyonunda ilerleyen proje, Karşıyaka, Narlıdere, Gaziemir, Balçova ve Güzelbahçe gibi ilçeleri de içine alacak şekilde genişletiliyor. Bu büyüme, Menemen Seyrek’te ikinci bir tesisin neden planlandığını açıkça ortaya koyuyor. Atıktan türetilmiş yakıt tesisi için de çalışmalar sürüyor. Kısıkköy ve Moda Tekstil Konfeksiyoncuları Sitesi gibi sanayi bölgelerinde de ambalaj atıklarının toplanması, projenin kapsamını genişletiyor.
Atık Yönetimi Kapasitesi Gerçekten Artıyor mu?
Belediye, atık yönetimi altyapısını güçlendirme konusunda iddialı. Bergama Entegre Atık Yönetim Tesisi’ndeki kapasite artışı planları var. Karşıyaka Yamanlar ve Bornova Naldöken’de atık yakma ve enerji üretim tesisleri için fizibilite çalışmaları devam ediyor. Çeşme, Dikili, Foça ve Seferihisar’daki eski düzensiz depolama alanlarının rehabilite edilmesi de önemli bir adım. Günde ortalama 4 bin 710 ton evsel atığın düzenli depolama tesislerine taşındığı düşünülürse, bu altyapı yatırımlarının ne kadar kritik olduğu anlaşılıyor. Tıbbi atıkların sterilize edilerek bertaraf edilmesi de hijyen açısından önemli bir detay.
Enerji Üretiminde Son Durum Ne?
Ödemiş Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi, atık işleme kapasitesiyle öne çıkıyor. Mekanik ayrıştırma ve biyogaz sistemleri sayesinde yılda yüz binlerce ton atıktan elektrik üretiliyor. Aylık ortalama 2 bin 600 MWh’lik elektrik üretimi, tesisin verimliliğini gösteriyor. Atıktan türetilmiş yakıt elde edilmesi de ek bir kazanım. Bergama Entegre Atık Yönetim Tesisi’nin 9,89 MW’lik enerji üretim kapasitesi, yaklaşık 80 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılıyor. Harmandalı Düzenli Depolama Tesisi’ne artık atık alınmıyor. Burada yapılan rehabilitasyon çalışmaları sayesinde, oluşan metan gazından 2025 yılı içinde 110.662 MWh elektrik üretilmiş. Bu rakamlar, atığın bir enerji kaynağı olarak ne kadar potansiyel taşıdığını ortaya koyuyor.
Belediyenin çevre yatırımları sadece atık yönetimiyle sınırlı değil. Su tüketiminde yüzde 39’luk bir azalma sağlandığı belirtiliyor. Elektrik ve doğalgaz kullanımında da tasarruf hedefleniyor. Tesislerdeki güneş enerjisi santralleri de bu tasarrufa katkı sağlıyor. 21 güneş enerjisi santrali, 2025’te 2 milyon kWh’den fazla elektrik üretmiş. Yağmur suyu hasadı ve gri su kullanımı gibi uygulamalar da yaygınlaştırılıyor. Avrupa Birliği destekli projelerle iklim değişikliğine uyum çalışmaları da sürüyor. ‘Climate-Ready İzmir’ ve ‘İzmir İklim için Yurttaş Meclisi’ gibi projeler, kentin iklim risklerini anlaması ve vatandaşların bu konudaki katılımını artırması hedefleniyor.
